Obrazy, aby zachowały swój urok przez lata, wymagają odpowiednich warunków przechowywania i troski. Jakie są najczęściej popełniane błędy w przechowywaniu obrazów, które mogą doprowadzić nawet do zniszczenia dzieł?
Idealne warunki przechowywania obrazów
Aby obrazy mogły przetrwać lata w nienaruszonym stanie, kluczowe jest stworzenie im stabilnego, kontrolowanego środowiska. Nawet drobne odstępstwa od optymalnych warunków mogą prowadzić do mikrouszkodzeń, które z czasem przerodzą się w poważne problemy konserwatorskie.
Temperatura i wilgotność
Optymalna temperatura do przechowywania obrazów mieści się w przedziale 18–22°C, a wilgotność względna powinna utrzymywać się na poziomie 50-60%. Zbyt suche powietrze powoduje kurczenie się płótna i może prowadzić do pękania warstwy malarskiej, natomiast nadmierna wilgotność sprzyja powstawaniu pleśni i odkształceniom podobrazia.
Warto zaopatrzyć się w higrometr z funkcją pomiaru temperatury – jest to precyzyjne urządzenie do pomiaru wilgotności i temperatury w pomieszczeniu.
Ochrona przed światłem
Światło, zwłaszcza promieniowanie UV, przyspiesza procesy starzenia się warstwy malarskiej. Obrazy tracą intensywność kolorów, pigmenty blakną, a powierzchnia może stać się popękana.
Aby temu zapobiec, warto:
- Unikać wieszania obrazów w miejscach narażonych na bezpośrednie nasłonecznienie.
- Stosować szyby z filtrem UV w ramach (dotyczy to zwłaszcza dzieł bez warstwy ochronnego werniksu).
- Zasłaniać okna roletami lub zasłonami, zwłaszcza w godzinach największego nasłonecznienia.
Wybór miejsca do przechowywania
Najlepsze miejsce do przechowywania obrazów to suche, dobrze wentylowane przestrzenie o stabilnej temperaturze i ograniczonym dostępem światła dziennego. Dobrym rozwiązaniem są wewnętrzne ściany pomieszczeń, które nie są narażone na skrajne temperatury. Unikaj miejsc w pobliżu, których są źródła ciepła (grzejnik, kominek, klimatyzator). Nie umieszczaj także swoich obrazów przy oknie, ponieważ są wtedy narażone na zmienne warunki atmosferyczne.
Czystość i wentylacja
Dlaczego czyste powietrze i wentylacja mają znaczenie? Zanieczyszczone, stojące powietrze sprzyja gromadzeniu się kurzu, rozwijaniu mikroorganizmów i podnoszeniu wilgotności – a to prosta droga do powstania pleśni, zacieków czy trwałych zabrudzeń na powierzchni obrazu. W szczególności obrazy olejne, które oddychają przez warstwy podłoża i werniksu, są wrażliwe na osady z powietrza.
Dlatego tak ważne jest, by pomieszczenie, w którym przechowujemy dzieła, było regularnie wietrzone.
Czym najlepiej zabezpieczyć obraz na płótnie podczas transportu?
- Tkanina bawełniana lub fizelina. Są to materiały, które przepuszczają powietrze.
- Tektura o sztywnej strukturze. Umieszczona z obu stron obrazu tworzy ochronę która zabezpiecza przed naciskiem i uderzeniami.
- Skrzynia transportowa lub solidne pudełko. Przy cenniejszych pracach warto zainwestować w dedykowaną obudowę, która minimalizuje ryzyko uszkodzeń mechanicznych.
Niezalecane są natomiast:
- folie bąbelkowe i plastikowe owijki bezpośrednio na powierzchni malowidła – zatrzymują wilgoć i mogą powodować kondensację, a w konsekwencji uszkodzenia warstwy malarskiej.
- taśmy klejące stosowane bezpośrednio na płótnie lub ramie – mogą pozostawić ślady, a nawet uszkodzić fakturę.
Ubezpieczenie dzieł sztuki
Ubezpieczenie obrazu to rozsądny krok, gdy mamy do czynienia z dziełami wartościowymi lub unikatowymi. Zazwyczaj warto je rozważyć w przypadku obrazów o wysokiej wartości rynkowej.
Konsultacja z konserwatorem
W przypadku starych, delikatnych lub szczególnie cennych obrazów, konsultacja z profesjonalnym konserwatorem dzieł sztuki to inwestycja w ich długowieczność.
Specjalista oceni stan zachowania, wskaże odpowiednie metody zabezpieczenia, zaproponuje optymalne warunki przechowywania, a czasem nawet dobierze właściwy typ ramy, werniksu czy materiałów do transportu.
FAQ – najczęściej zadawane pytania:
Jakie warunki są najlepsze do przechowywania obrazów?
Stała temperatura 18–22°C, wilgotność względna 50-60%, brak światła słonecznego i dobra wentylacja.
Czym najlepiej usunąć kurz z powierzchni obrazu olejnego?
Najlepiej usuwać kurz z obrazów olejnych za pomocą bardzo miękkiego, antystatycznego pędzla lub miękkiej szmatki z mikrofibry
Jak zabezpieczyć powierzchnię obrazu przed uszkodzeniem?
Poprzez oprawę z szybą UV, werniks ochronny i unikanie kontaktu z kurzem, wilgocią oraz światłem.
Jakich warunków w domu należy unikać, wieszając obrazy?
Bezpośredniego nasłonecznienia, wilgoci, bliskości grzejników, okien i drzwi z przeciągami.
Jak dodatkowo mogę zabezpieczyć swój obraz?
Jeżeli tego nie zrobiłeś, to opraw go w solidną ramę. Wysokiej jakości ramy do obrazów zapewniają stabilność płaszczyzny, chroni krawędzie obrazu oraz zabezpiecza warstwę malarską przed uszkodzeniami.
Może Cię zaciekawić: Jak profesjonalnie zabezpieczyć obraz na płótnie?
